Θωμαή Κόντου - Thomai Kontou: Για τα κοχύλια….για τα βότσαλα

Για τα κοχύλια….για τα βότσαλα.

Τα έργα της Θωμαής Κόντου παρουσιάζουν το θεματικό δυϊσμό που συναντήσαμε στην προηγούμενη δουλειά της, απ’ τη μια τα εικονιστικά, πέτρες, κοχύλια, κι απ’ την άλλη τα ανεικονικά που εμπνέονται απ’ την αέναη μεταλλαγή του νερού και των στοιχείων της φύσης. Βέβαια η λέξη «εικονιστικά» πάλι έχει διττή έννοια γιατί τι τέλος πάντων εικονίζει ένα κοχύλι ή ένα βότσαλο, στο έργο της Θ. Κόντου;

Αυτό καθ’ αυτό το αντικείμενο προελεύσεως θαλασσινής που όλοι ξέρουμε, περιεργαστήκαμε επανειλημμένα σε κάποια ακρογιαλιά ή το συναντάμε ακόμα πάνω σε εταζέρες να έχει μετατραπεί σε ένα αδιάφορο διακοσμητικό αντικείμενο; Είναι ακόμα γνωστή η χρήση αυτών των «θησαυρών» για τουριστικούς λόγους. Τι λοιπόν παραπάνω από το «ελληνικό χρώμα» εκφράζει ένας πίνακας με κοχύλια και πέτρες; Είναι απλό. Κάθε έργο είναι μια πρόφαση καμουφλαρισμένη, μια πρόφαση για να απεικονιστεί ένα ψυχικό τοπίο.

Το πινέλο της καλλιτέχνιδας ακολουθεί λεπτολόγα τα παιχνιδίσματα της γραμμής του αντικειμένου και αποδίδει το χρώμα του, κι ωστόσο αυτό που προκύπτει είναι πολύ πέρα από την τέλεια φυσιοκρατική απεικόνιση των αντικειμένων. Ο πίνακας αναπτύσσει τη δική του ζωή, άλλοτε μια ατμόσφαιρα λεπτής μελαγχολίας ή ηδυπάθειας, στα τελευταία έργα ακόμα και κατάθλιψης ή σκληρότητας, ξεπηδά και τα διαποτίζει.

Όπως είπαμε πιο πριν, τα θέματα ουσιαστικά γίνονται προφάσεις. Γι’ αυτό η καλλιτέχνης αρκείται εδώ και μερικά χρόνια σ’ ένα περιορισμένο λεξιλόγιο, πέτρες και κοχύλια, και μ’ αυτό, φέρνει στο φως την ψυχική και πνευματική της πορεία όπως ακριβώς οι ανατολίτες καλλιτέχνες που ζωγραφίζουν όλη τους τη ζωή, ένα καλάμι μπαμπού με διαφορετικό κάθε φορά αποτέλεσμα. Αυτός ο περιορισμός βαθαίνει και αυξάνει την ένταση του έργου της που σε ορισμένους πίνακες αποκτά δραματικότητα εξαιρετική.

Παλαιότερα ζωγράφιζε πουκάμισα ανθρώπων απόντων με μια χαρακτηριστική εξέλιξη και διαφοροποίηση στο εικαστικό αποτέλεσμα.

Έτσι και τώρα, αυτή είναι η τρίτη ή τέταρτη φάση , στο θέμα «πέτρες- κοχύλια» και όσοι παρακολουθούν το έργο της, συμμετέχουν στις ανυψώσεις ή κατακρημνίσεις του εσωτερικού της χώρου, που διαγράφονται με τόση λεπτότητα, με την αντίστοιχη αγαλλίαση ή αγωνία κάθε φορά.

Πραγματικά, στην προηγούμενη δουλειά της μ’ αυτό το θέμα, κυριαρχούσαν οι απαλοί τόνοι, οι απαλές γραμμές, το παιχνίδι της φόρμας, με μια ανεμελιά ή λεπτή αναπόληση ή ευφροσύνη άλλες στιγμές, που παρέσυρε τον ευαίσθητο θεατή. Στην τωρινή όμως δουλειά βλέπουμε τους σκοτεινούς τόνους να εισβάλλουν στα έργα της, τα περιγράμματα να τονίζονται μερικές φορές με τόση οξύτητα που αγγίζει τη σκληρότητα. Μια ατμόσφαιρα πολλές φορές ανήσυχη μέχρι και καταθλιπτική ή απειλητική να κυριαρχεί, κάποιες νύξεις σαρκαστικές, που δίνονται με χρωματικά κυρίως σημεία κι ακόμη μια εμμονή σε ζωομορφικά ή φανταστικά οργανικά στοιχεία που εισέρχονται αδιόρατα στο χώρο του παραλόγου.

Με πλήρη συνέπεια σ’ αυτή την εσωτερική διάθεση, εμφανίζονται και τα ανεικονικά έργα. Παλαιότερα η καλλιτέχνης τα ονόμαζε «κυανοπλασίες», και είχαν σαν σημείο εκκίνησης τον κινούμενο κόσμο του νερού. Αλλά τώρα και το διάφανο κυανό και η ανάλαφρη περιδίνηση του νερού, έχουν μειωθεί μέχρι και την εξαφάνισή τους, ενώ τη θέση τους έχουν καταλάβει οι σκοτεινοί τόνοι, οι βαριές χρωματικές μάζες, που σαλεύουν πολλές φορές αργά στο κέντρο του πίνακα, ένας εντονότερος εξπρεσιονισμός στην έκφραση και αίσθηση ότι η καλλιτέχνης θέτει σε κίνηση, κρυμμένες κοσμικές δυνάμεις.

Οι δύο διαφορετικές θεματικές ενότητες, συνομιλούν ελεύθερα μεταξύ τους, λες και η καλλιτέχνης ξεχύνει στη μια το ψυχικό περίσσευμα της άλλης και την ποιότητα και ειλικρίνεια της δουλειάς της, μπορεί να αισθανθεί κάθε επαρκής και ευαίσθητος θεατής- δέκτης.